Lesbopinie

Raad: christelijke school mag homo voor de klas weren

Rotterdam, 9 juni. Christelijke scholen en kerkgenootschappen mogen homoseksuele docenten en geestelijken weren als die zich, ook buiten de instelling, duidelijk in strijd met de grondslag van de instelling gedragen.

Dat staat in een nog vertrouwelijk advies van de Raad van State aan het kabinet, gedateerd 18 mei.

Volgens de Raad hebben het bijzonder onderwijs en kerkgenootschappen op basis van Europese regels een grote vrijheid om ‘beroepsvereisten’ te stellen. Ze hebben het recht „expliciete loyaliteit te vragen van hun medewerkers”, aldus de Raad.

In het bijzonder onderwijs wordt dit door de Raad gerechtvaardigd geacht omdat het doel van een school „mede de overdracht aan leerlingen van de normen en waarden is die zij bepalend acht voor haar grondslag”. De eisen moeten wel „rechtstreeks aan de functie gerelateerd zijn”, anders leiden ze tot discriminatie, vindt de Raad. Specifieke eisen ten aanzien van gedrag in of buiten de school of kerk zijn daarom slechts toegestaan wanneer „deze voldoende kunnen worden herleid tot de godsdienst/levensbeschouwing die de grondslag van de instelling vormt”.

Volgens de Raad van State kan de zogenaamde ‘enkele-feit-constructie’ uit de Algemene Wet Gelijke Behandeling vervallen. Die stelt dat werknemers niet kunnen worden ontslagen om louter het feit dat ze homoseksueel zijn.

In de huidige wet staat echter ook dat in bepaalde gevallen wel onderscheid mag worden gemaakt op grond van ‘bijkomende omstandigheden’. Nooit was helemaal duidelijk waar de grens lag tussen het enkele feit en de bijkomende omstandigheden.

Het advies van de Raad geeft daar nu antwoord op. Het was eind vorig jaar gevraagd door de regeringspartijen PvdA, ChristenUnie en CDA, omdat zij het er niet over eens werden of de wet tegen discriminatie van homo’s moet worden aangepast.

Tweede Kamerlid Boris van der Ham (D66) wil dat er een einde komt aan de huidige situatie, waarin onduidelijk is wat onder ‘bijkomende omstandigheden’ wordt verstaan, zo zegt hij in een reactie. Mag je medewerkers alleen ontslaan als zij zich openlijk distantiëren van de standpunten van de school? Of is het feit dat iemand homoseksueel is, zonder dat hij dat openlijk vertelt, al genoeg? Van der Ham: „Je mag wat ons betreft nooit iemand ontslaan om wat hij privé doet. Op dit punt moet je duidelijkheid scheppen, en zo min mogelijk ruimte openlaten.” D66 werkt momenteel aan een initiatiefvoorstel waarin staat dat scholen personeel niet langer mogen ontslaan wegens ‘bijzondere bijkomende omstandigheden’ en wil dat het advies van de Raad van State spoedig naar de Kamer komt. De ChristenUnie geeft geen commentaar voordat de Tweede Kamer het nog vertrouwelijke advies van de Raad van State zelf in handen heeft.

Het ligt niet voor de hand dat het advies nog voor het zomerreces in de Kamer wordt behandeld. De Raad van State, en de ministeries van Binnenlandse Zaken en Onderwijs, zeggen nog niet op het advies te kunnen reageren en het nog niet officieel vrij te kunnen geven.

Christelijke scholen en docenten die een relatie aangaan met iemand van het zelfde geslacht: ze liggen elkaar niet lekker. Een docent die ineens gaat samenwonen met zijn vriend levert tenslotte nogal scheve gezichten op van ouders, zo niet klachten, zo niet een verlies van leerlingen en past meestal gewoon niet binnen de traditie waarin zo’n school staat. Ik vind het dus best te begrijpen dat zo’n docent(e) geschorst of zelfs ontslagen wordt.

Daar tegenover staat echter onze rechtsstaat met als belangrijkste principe (zelfs het eerste dat we daarin hebben willen vastleggen) dat niemand gediscrimineerd mag worden. Dat betekent: dat geen mens in Nederland op basis van willekeur of  een ongeoorloofd onderscheid anders behandeld mag worden dan een ander. Niet-gelovigen roepen nu natuurlijk al snel dat homoseksualiteit/een homoseksuele levensstijl zo’n onderscheid is. Ik weet dat niet zo goed.

Stel je voor dat je bij een milieu-organisatie werkt op een positie waarin je een duidelijk representatieve functie hebt (zoals een docent tenslotte toch ook een visitiekaartje is voor een school), laten we zeggen dat je directeur bent. Iedereen vindt het dan raar als jij in een vette BMW met F-label rijdt. Omdat een milieu-organisatie nu eenmaal een organisatie is die normen en waarden uitdraagt.

Dat raakt het fundamentele verschil van mening tussen de voor- en tegenstanders in deze kwestie: is een school een instituut dat normen en waarden moet uitdragen? (Als je antwoord nee is, denk dan eens na over deze vraag: kan een school waarden/normenneutraal handelen?) De voorstanders beweren van wel en die vinden dat je niet meer geloofwaardig bent als je een homoseksuele relatie hebt, omdat dat een keuze is die fundamenteel in strijd is met hun principes.

Ik ben daar nog niet uit. Ik snap dat mensen er moeite mee hebben als iemand een “homorelatie” aangaat, maar tegelijkertijd denk ik dat daarmee veel te veel nadruk wordt gelegd op dit aspect van iemands leven. Alsof seksuele zondes belangrijker zijn dan andere. Alsof docenten perfecte mensen zijn die zodra ze een fout begaan hun beroep niet meer waardig zijn. Alsof je standpunt omtrent homoseksualiteit behoort tot de kern van je geloof. Dat is de boodschap die het mij geeft. Daar voel ik me niet oké bij.

Deze keer dus geen mening. Ik sta in dubio, ik voel me verdeeld. Ik zie van beide kanten de voors en de tegens, maar kan ze niet definitief wegen. Ik denk trouwens dat al die docenten over wie deze discussie gaat dat ook zo voelen, nog veel sterker zelfs. Laten we met hen meevoelen en er voor hen zijn. Hun keuze was al moeilijk genoeg.